Józef Żmigrodzki
Biografia
Józef Żmigrodzki urodził się 9 marca 1902 roku w Żyrardowie. Był historykiem emigracyjnym i działaczem socjalistycznym. W 1920 został studentem Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Należał do Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej, współpracował z pismem Nurt, a w 1932 obronił doktorat z filozofii. Pracował jako nauczyciel języka polskiego i historii w szkołach średnich, współpracował także z pismem Niepodległość.
Po wybuchu II wojny światowej został zmobilizowany i brał udział w wojnie obronnej 1939 roku. Walczył w kampanii francuskiej w 1940 r. jako aspirant, zastępca dowódcy plutonu w 1. kompanii I batalionu 2. pułku grenadierów wielkopolskich. Został odznaczony Krzyżem Walecznym i francuskim Krzyżem Wojennym. Do 1943 przebywał we Francji, pracował jako nauczyciel w liceum polskim w Villard-de-Lans, uczestniczył w ruchu oporu, w szeregach Polskiej Organizacji Walki o Niepodległość. W 1943 przez Hiszpanię wyjechał do Wielkiej Brytanii, był publicystą prasy związanej z Polską Partią Socjalistyczną, w latach 1946–1947 redaktorem naczelnym miesięcznika Przed świtem.
Następnie pracował jako nauczyciel i urzędnik Komitetu dla Spraw Oświaty Polaków w Wielkiej Brytanii. W 1953 wyjechał do Kanady, gdzie pracował w państwowych szkołach dla Indian. W 1964 powrócił do Wielkiej Brytanii, był autorem I tomu wydawnictwa źródłowego Armia krajowa w dokumentach 1939-1945 za okres „wrzesień 1939 - czerwiec 1941” (wyd. 1970). Pracował także nad monografią Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, która częściowo ukończona, ukazała się w 1983. Od 1966 był członkiem PTNO, był także sekretarzem Komisji Historyczno-Filologicznej PTNO (1965–1971) oraz członkiem zarządu PTNO (1969–1975). Związany był z PPS na emigracji; po powrocie z Kanady czynnie angażował się w działalność partii. Razem z Adamem Ciołkoszem wydał w latach 1966–1970 trzy numery pisma Lewy nurt. Od 1966 był z ramienia PPS członkiem Rady Jedności Narodowej, w latach 1973–1978 członkiem Rady Narodowej RP. Od 1972 wchodził w skład Centralnego Komitetu i Rady Naczelnej PPS, a w 1978 został wybrany p.o. przewodniczącego CK, po rezygnacji Wacława Zagórskiego. W latach 1970–1976 był redaktorem naczelnym pisma Zew. Kwartalnik socjalistyczny. Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury.